Tlustulimu: nastawk z esperantorěčneje wikija

2011-06-29T15:13:55Z

nastawk z esperantorěčneje wikija

Nowa strona

Jeho typiska kóncowka je -a z wuwzaćom zo eksistuje někajki werbalizowanski afiks, dokelž tež [[werb]]y maja kóncowku -a. Genusy kaž při [[substantiw]]ach a zdźěla [[pronomen]]ach so njerozeznawaja. Skłonjowanje adjektiwow ma samsne [[pad (gramatika)|pady]] a [[Numerusy|numerusowe]] kóncowki kaž substantiw.

== Komparacija / Tla lígemèni ==
{| class="prettytable"
| rowspan="2" | komparatiw:
| mas- #1
| rowspan="2" | bóle
| Špan.: más
|-
| {{regionalne}} | vec-
| D.Sor.: wěc(ej)
|-
| superlatiw:
| naj-
| najbóle
| Pl./H.Sor./Słwk./Mak./Błh.: naj-
|}
{{Komentar
|tekst1=#1: Přirunaj tež luxemburgsku narěč němčiny: méi, w: méi laang, po francošćinje: plu long [Die deutsche Sprache, strona 15]
}}

== Napřećiwna komparacija / Tla anlígemèni ==
{| class="prettytable"
| rowspan="3" | napřećiwny komparatiw:
| an-mas-
| rowspan="3" | mjenje
| Kor.: an-, Gr./Sans.: a(n)- + Špan.: más
|-
| {{regionalne}} | an-vec-
| hlej horjeka
|-
| sić-; (War.: suć-)
| Vab.: sikiglu
|-
| rowspan="2" | napřećiwny superlatiw:
| an-naj-
| rowspan="2" | najmjenje
| Kor.: an-, Gr./Sans.: a(n)- + Pl.: naj-
|-
| sils-; (War.: sals-, sas-)
| Vab.: sikilisa
|}

== Pomocne słowa wužiwane w přirunanjach / Sónimori biwéptari énsaj lígemèniri ==
{| class="prettytable"
| Esperante
| Serbsce
| Kitake (se deklinacieblas)
| Kitake (se ne deklinacieblas #1)
|-
| ol
| hač, dyžli
| -ksi
| lik
|-
| el
| z
| -ket
| isot #2
|-
| X-a kiel y
| X-owy/-ny/-ski hač/dyžli y
| X-a y-dźot
| X-a as y
|-
| tiel X-a kiel y
| tak X-owy/-ny/-ski kaž y
| témaw X-a y-dźot
| témaw X-a as y, témaw X-a sem y
|}
{{Komentar
|tekst1=#1: To je jenička móžnosć w Dzitak-susodnych narěčach, Dzitakšćinje a Dźigašćinje.
|tekst2=#2: W narěčach jenož is.
}}

== Specifiskej afiksy / rúsomari gubánduri ==
{| class="prettytable"
| Afiks
| Woznam
| Etimon
| Přikład
| Woznam
|-
| -ems- #1
| -podobny
| Turk.: (i)msi
| gjúpemsa
| hłupikojty
|-
| ki-
| -rěčny
| Sva.: ki-
| kizermana
| němska, němskorěčny
|-
| -isva
| -ojty #2
| Lit.: -svas
| gelisva
| žołtojty
|-
| -ojta
| -ojty
| Sor.: -ojty
| jégojta
| lodojty
|-
| pa-
| rowspan="2" | bjez-...-owy/-ny/-ski
| Alb.: pa
| pa-ájba
| njehańbićiwy
|-
| -tlen- #3
| Hung.: -tlen (-tlan)
| suvotlena #4
| bjezwodny
|}
{{Komentar
|tekst1=#1: Warianty su -ims-, -ujms-
|tekst2=#2: za barbne słowa.
|tekst3=#3: W narěčach w Búdi a Péśti z wotstronjenjom adjektiwneje kóncowki a z jeho abesiw kaž dalši pad nastanje.
|tekst4=#4: Model za to eksistuje w jendźelšćinje (-less), němčinje (-los), finšćinje (-tön), madźaršćinje (hlej nalěwo) a turkowšćinje (-siz)
}}
Adjektiw w najbóle častych padach steji před potrjechenym substantiwom, ale móže slědować, jeli to dla stilowych abo druhich přičinach je nuzne.

== Nałoženje komparacije w sadach / Jópseni lígemènini énsaj tókomori ==
=== Přikłady / líziri ===
{| class="prettytable"
| Paolu teésa mastlústa Ítiksi.
| Pawoł je tołsći hač Iti.
|-
| Géru teésa sićaránda Paoluksi.
| Gerhard je mjenje mudry hač Pawoł.
|-
| Íti teésa najmója loket.
| Iti je najrjeńša z jich.
|-
| Aotu laésa silsberáca kúleket.
| Awtu bě najmjenje bohaty z wšěch.
|-
| Súvoksi mastépa púru teésa.
| Woheń je ćopliši hač woda.
|-
| Kúleket sicgúrda émi laismátama.
| Wona wupadaše najhroznišo z wšěch.
|}

=== Móžnosće / átvesori ===
{| class="prettytable"
| X V mas-/sić-A Y-ksi
| X V (mal)pli A ol Y.
| rowspan="2" | berberske, grjekšćina, hebrejšćina, malajišćina, maorišćina, songhajšćina, swahilšćina, thajlandšćina, walizišćina, zapoteka, finšćina
|-
| X V naj-/sils-A Y-ket
| X V (mal)plej A el Y.
|-
| Y-ksi mas-/sić-A X V.
| X V (mal)pli A ol Y.
| rowspan="2" | japanšćina, baskišćina, birmšćina, čibčišćina, guaranišćina, hindišćina, kanadšćina, turkowšćina, finšćina
|-
| Y-ket naj-/sils-A X V.
| X V (mal)plej A el Y.
|}
PŘI: Modele namakach w: "Die Cambridge Enzyklopädie der Sprache", strona 84.

A přikład z indoneskeje rěče:
{| class="prettytable"
| Bis ini lebih baik dari itu.
| Bus dieser schöner von jenem.
| 'Dieser Bus ist schöner als jener.'
|-
| X lebih_A dari_Y
| X V pli A ol Y
| Tutón bus je rjeńši hač tón.
|}
PŘI: z "Indonesisch für Globetrotter", strona 32

A přikłady z korejšćiny:
{| class="prettytable"
| Mali-ka Susan pota te yeppu-ta
| Mary-NOM Susan than more pretty-DECL
| 'Mary is prettier than Susan'
|-
| X Y_pota te_A-V
| X V pli A ol Y
| Marina je rjeńša hač Susana.
|}
PŘI: z Minjoo_Kim.pdf, strona 1
{| class="prettytable"
| i-shi.sa-bo.da naeng.myôn-ûl (tô) chos.sûm.ni.da
| dieses-Essen-im-Vergleich-zu kalter-Nudelsuppe-(4) (mehr) gut-sein
| 'Dieses Essen ist besser als die kalte Nudelsuppe.'
|-
| X-po.da Y-(4) (tô) A-V
| X V pli A ol Y
| Tuta jědź je lěpša hač zymna nudlowa poliwka.
|}
PŘI: z "Koreanisch für Globetrotter", strona 44

A přikład z japanšćiny:
{| class="prettytable"
| Tokyo wa Osaka yori okii desu.
| Tokyo Osaka als groß ist
| 'Tokyo ist größer als Osaka.'
|-
| X Y_yori A-V
| X V pli A ol Y
| Tokio je wjetši hač Osaka.
|}
PŘI: z: "Japanisch Wort für Wort", strona 41

A přikład z tibetišćiny:
{| class="prettytable"
| ngüü-la sser g'ong tch'äh
| Silber-als Gold Preis größer
| 'Gold ist teurer als Silber.'
|-
| Y-la X (S)A
| X V pli A ol Y
| Złoto je dróši hač slěbro.
|}
PŘI: z: "Tibetisch für Globetrotter", strona 51

A přikład z Guaranišćiny:
{| class="prettytable"
| Ne porãve Kamégui.
| dein schön-mehr Carmen-von.
| 'Du bist schöner als Carmen.'
|-
| X A-ve Y-gui.
| X V pli A ol Y
| Sy rjeńša hač Karmen.
|}
PŘI: z: "Guarani Wort für Wort", strona 33.

== Wažne adjektiwy / pújskari òjta-sónori ==
{| class="prettytable"
! Kit.
! Woznam
! Etimon
! Kit.
! Woznam
! Etimon
|-
| rowspan="2" | [[aránda]]
| rowspan="2" | mudry
| rowspan="2" | Gua.: arandu
| [[gjúpa]]
| rowspan="2" | hłupy
| Rus.: глупый [glupyj], Pl.: głupy
|-
| [[rúmla]]
| Est.: rumal (Gen.: -a)
|-
| [[beráca]]
| bohaty
| Bask.: a-beratsa
| [[wákća]]
| chudy
| Keč.: wakcha
|-
| [[bóća]]
| wjesoly
| Tlng.: boch
| [[an]][[bóća]]
| zrudny
|  
|-
| [[brúza]]
| rowspan="3" | spěšny
| Trk.: bruzas
| rowspan="3" | [[láwna]]
| rowspan="3" | pomałki
|rowspan="3" | Ind.: laun
|-
| [[gótja]]
| Lit.: goti
|-
| [[rípa]]
| Taj.: rìip
|-
| [[cíkva]]
| zajimowy
| Ukr.: tsikawyj
| [[kétla]]
| njezajimowy
| Tlng.: qetlh
|-
| [[dáda]]
| rowspan="5" | wulki
| Lit.: dìdelis & Či.: dà
| [[bága]] #1
| rowspan="5" | małki
| Mong.: baga
|-
| [[máha]]
| Sans.: mahát, Ind.: maha
| [[ćíkia]]
| Bask.: txiki, Bur.: čiki
|-
| [[útana]]
| Čer.: u'-ta-na'
| [[ćúta]]
| Či.: čut
|-
|  
|  
| [[léka]] #2
| Taj.: le-k
|-
|  
|  
| [[tána]]
| Sans.: tanú
|-
| [[dálma]]
| rowspan="2" | hłuboki
| Ind.-Malaj.: dalam
| rowspan="2" | [[lída]]
| rowspan="2" | niłki
| rowspan="2" | Enc.: lidde (liddea)
|-
| [[dípa]] #3
| TokP.: dipi
|-
| [[dlákva]]
| rowspan="2" | mjechki
| Gt.: þlaqus
| rowspan="2" | [[kátva]]
| rowspan="2" | twjerdy
| rowspan="2" | Kaz.: khatti, Mong.: hatuu (Jap.: katai)
|-
| [[meáka]]
| Kr.: mek(a/o), Rus.: mjágkij, Slvk.: mäkký
|-
| [[dólga]] #4
| rowspan="2" | dołhi
| Rus.: долго [dolgo], Slov.: dolg(a/o)
| [[ćóta]]
| rowspan="2" | krótki
| Či.: čot
|-
| [[úzuna]]
| Uzb./Turk./Azb.: uzun
| [[ćúta]]
| Či.: čut, Kecx.(Ayac): čutu 'short' #5
|-
| [[drága]]
| rowspan="3" | luby
| Madź.: drága, Cig.(Lov.)/Rum.: drag
| [[píkta]]
| rowspan="3" | zły
| Lit.: pìktas
|-
| [[fíla]]
| Gr.: φιλος [fílos]
| [[póśva]]
| Gua.: pochy ®[poši-]
|-
| [[míla]]
| Rus.: милий [milij], Pl.: mily
|  
|  
|-
| [[dzúkva]]
| sympatiski
| Gua.: juky ®[djuki-]
| [[wésa]]
| njesympatiski
| [[wunamakane]]
|-
| [[d¸ága]] #6
| rowspan="2" |swětły
| Sum.: dag
| [[léća]]
| rowspan="2" | ćmowy, ćěmny
| Snč.: łeč
|-
| [[léwka]]
| Gl.: leuc-os
| [[támna]]
| Kr.: taman, tamna, tamno
|}

[[Kategorija:Słowna družina]]

[[eo:Adjektivo]]

Adjektiw - Stawizny wersijow

Tlustulimu: nastawk z esperantorěčneje wikija